Omega-7 (Rokitnik): Co mówią badania na temat skóry i błon śluzowych

Omega-3 i omega-6 są znane wszystkim, ale w ostatnich latach zainteresowanie zyskuje mniej znany kwas tłuszczowy: omega-7. Jego naukowa nazwa to kwas palmitoleinowy (palmitoleic acid) i jest to jednonienasycony kwas tłuszczowy (mononienasycony), który nasz organizm jest w stanie sam wytwarzać w niewielkich ilościach, ale występuje również w żywności i suplementach. Jego głównym roślinnym źródłem jest olej z rokitnika (sea buckthorn), mały, pomarańczowo-czerwony owoc rosnący w chłodnym klimacie, a także orzechy makadamia. Istnieją również suplementy oczyszczonego kwasu palmitoleinowego.

To, co czyni omega-7 interesującym, to właśnie kierunek, w którym jest badany. Podczas gdy omega-3 kojarzy się z sercem i mózgiem, omega-7 i olej z rokitnika są badane głównie w kontekście suchości błon śluzowych: suchości oczu, suchości skóry i suchości błony śluzowej pochwy. To nieoczekiwany kierunek, wynikający z roli tego kwasu tłuszczowego w błonach komórkowych i warstwach tłuszczowych tkanek organizmu. W artykule wyjaśnimy, czym jest omega-7, jak działa, co naprawdę pokazują dowody i dlaczego zdecydowaliśmy się ocenić go na żółto, czyli obiecująco, ale wciąż niewystarczająco potwierdzony.

Czym jest omega-7?

Omega-7 to rodzina jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, z których najbardziej znanym jest kwas palmitoleinowy. Oto, co warto o nim wiedzieć:

• Jest to jednonienasycony kwas tłuszczowy. W przeciwieństwie do omega-3 i omega-6, które są wielonienasycone i niezbędne (organizm nie może ich wytwarzać), kwas palmitoleinowy jest jednonienasycony i, podobnie jak oliwa z oliwek, organizm jest w stanie go w pewnym stopniu sam wytwarzać.
• Jego głównym roślinnym źródłem jest olej z rokitnika. Owoc rokitnika, a zwłaszcza olej z miąższu (pulp oil), jest bogaty w omega-7 i karotenoidy. To na tym źródle opiera się większość badań klinicznych.
• Występuje również w orzechach makadamia i niektórych rybach. Makadamia jest jednym z najbogatszych źródeł kwasu palmitoleinowego wśród orzechów.
• Dostępny jest również w formie oczyszczonej. Niektóre suplementy oferują oczyszczony kwas palmitoleinowy (zwykle pochodzenia rybnego lub roślinnego), który zawiera wysoki procent omega-7 i mniej innych kwasów tłuszczowych.

Ważna uwaga dla konsumenta: Olej z rokitnika zawiera znacznie więcej niż tylko omega-7. Jest to mieszanina kwasów tłuszczowych (w tym omega-3, omega-6 i omega-9), karotenoidów, witaminy E i fitosteroli. Dlatego mówiąc o badaniach nad rokitnikiem, trudno oddzielić, w jakim stopniu korzyść wynika z samego omega-7, a w jakim z pozostałych składników. Suplement oczyszczonego kwasu palmitoleinowego z kolei izoluje omega-7, dlatego warto wybrać produkt, który uczciwie deklaruje zawartość kwasu palmitoleinowego, a nie tylko ogólne słowo omega-7.

Związek z suchością i błonami śluzowymi: mechanizm

Aby zrozumieć, dlaczego akurat suchość, trzeba pomyśleć o tym, co kwas tłuszczowy robi w tkance. Błony komórkowe są częściowo zbudowane z tłuszczów, a kwasy tłuszczowe są również budulcem warstwy lipidowej, która chroni skórę i błony śluzowe przed utratą wilgoci. Gdy tkanka ma niedobór odpowiednich tłuszczów, szybciej traci wodę i staje się sucha.

Rokitnik jest bogaty w kwasy tłuszczowe, które uczestniczą w budowie bariery lipidowej skóry i błon śluzowych. Wiodąca hipoteza głosi, że doustne przyjmowanie oleju z rokitnika dostarcza organizmowi surowców, które poprawiają ochronną warstwę lipidową, zmniejszając w ten sposób utratę wody ze skóry, oczu i innych tkanek śluzowych. Różni się to znacznie od suplementu, który ma dostarczać energii lub zmieniać szlak metaboliczny, i wyjaśnia, dlaczego najlepiej udokumentowane korzyści dotyczą obszaru suchości.

W innym kierunku naukowcy badali omega-7 jako cząsteczkę sygnalizacyjną metaboliczną. W badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach kwas palmitoleinowy został opisany jako "lipokina", czyli kwas tłuszczowy, który służy jako przekaźnik między tkanką tłuszczową a wątrobą i mięśniami, i może wpływać na wrażliwość na insulinę i stan zapalny. Należy od razu zastrzec: większość tych danych pochodzi z badań przedklinicznych (laboratoryjnych i na zwierzętach), a przeskok z nich na ludzi jest daleki od gwarancji.

Aktualne dowody

Badanie 1: Olej z rokitnika a suchość oczu, Larmo i wsp. 2010

To najlepiej ugruntowane badanie na ludziach dotyczące omega-7 i rokitnika. W 2010 roku Larmo i wsp. opublikowali w Journal of Nutrition podwójnie ślepe, randomizowane, kontrolowane placebo badanie, które sprawdzało wpływ oleju z rokitnika na suchość oczu. Do badania zrekrutowano 100 mężczyzn i kobiet w wieku od 20 do 75 lat cierpiących na objawy suchości oczu, z czego 86 ukończyło badanie.

Uczestnicy przyjmowali 2 gramy oleju z rokitnika lub oleju placebo dziennie przez 3 miesiące, od jesieni do zimy, czyli w okresie, w którym suchość oczu zwykle się nasila. Wynik: w grupie rokitnika osmolarność łez (wskaźnik stabilności filmu łzowego) była bardziej stabilna, a wyniki objawów suchości, zaczerwienienia i pieczenia były niższe w porównaniu z placebo. Efekt był umiarkowany, nie był to lek, ale mierzalny i spójny. To najlepszy dowód, jaki mamy na to, że doustny rokitnik może rzeczywiście pomóc w suchości błony śluzowej.

Badanie 2: Skóra i błona śluzowa pochwy, dane wstępne

Ta sama grupa badawcza i inne rozszerzyły badania na inne suche tkanki. Małe badania sprawdzały doustny lub miejscowy olej z rokitnika pod kątem nawilżenia skóry, bariery skórnej (przeznaskórkowa utrata wody) i suchości błony śluzowej pochwy, zgłaszając umiarkowaną poprawę nawilżenia i miękkości tkanek. Późniejsza praca, kontrolowane badanie opublikowane w 2023 roku, które badało szeroki wpływ doustnego oleju z rokitnika na skórę, markery krwi oraz zdrowie oczu i pochwy, kontynuowała ten kierunek i udokumentowała poprawę w niektórych wskaźnikach.

Zastrzeżenie jest tutaj ważne: Są to stosunkowo małe badania, część z nich dotyczy całego oleju z rokitnika, a nie izolowanego omega-7, dlatego są obiecujące, ale dalekie od jednoznacznych wniosków. Niemniej jednak, rysują one spójny obraz: jeśli masz przewlekły problem z suchością błony śluzowej, rokitnik jest rozsądnym kandydatem do wypróbowania, zwłaszcza gdy alternatyw jest niewiele.

Badanie 3: Kwas palmitoleinowy a wskaźniki metaboliczne, Bernstein 2014 (ważne zastrzeżenie)

W kierunku metabolicznym, najczęściej cytowanym badaniem jest badanie Bernsteina i wsp. W 2014 roku w Journal of Clinical Lipidology opublikowano podwójnie ślepe, randomizowane, kontrolowane placebo badanie na 60 dorosłych z dyslipidemią i łagodnym stanem zapalnym (CRP między 2 a 5), którzy przyjmowali 220,5 mg oczyszczonego kwasu palmitoleinowego lub placebo dziennie przez 30 dni. Badanie zgłosiło znaczący spadek CRP, triglicerydów i LDL oraz wzrost HDL.

I tutaj konieczna jest szczerość: Ten artykuł został wycofany z publikacji (cofnięty) z powodu wątpliwości co do analizy statystycznej, ponieważ zgłoszona wielkość zmian nie odpowiadała oczekiwanej zmienności wskaźników lipidowych we krwi. Innymi słowy, imponujące wyniki metaboliczne, które czasami są promowane wokół omega-7, opierają się na słabych i kontrowersyjnych dowodach. Późniejsze badanie nad mieszanką omega-7 nie wykazało nawet spadku markerów stanu zapalnego we krwi. Dlatego w odniesieniu do serca, cholesterolu i cukru, omega-7 jest wyłącznie wstępny, a nie udowodniony.

A co z omega-3? Nie zastępować, uzupełniać

Częstym błędem jest myślenie, że omega-7 konkuruje z omega-3, ale pełnią one zupełnie różne role. Omega-3 (DHA i EPA) to niezbędne kwasy tłuszczowe z silnymi dowodami na zdrowie serca, mózgu i oczu i nie ma powodu, aby je zastępować. Omega-7 natomiast to nisza: jest badany głównie pod kątem suchości błon śluzowych, obszaru, w którym omega-3 ma znacznie mniej ukierunkowane dowody.

Innymi słowy, jeśli zastanawiasz się między nimi, omega-3 powinien być podstawą, a omega-7 może być ukierunkowanym dodatkiem do konkretnego problemu z suchością. Oba mogą współistnieć i nie ma między nimi znanego konfliktu. W rzeczywistości część korzyści rokitnika w suchości oczu może wynikać również z zawartości omega-3, co jest kolejnym powodem, aby nie postrzegać ich jako rywali.

Czy warto zacząć przyjmować omega-7?

Oceniliśmy omega-7 na żółto, czyli obiecująco, ale z wczesnymi i małymi dowodami, dlatego zalecenie w dużej mierze zależy od tego, czego szukasz. Oto rozważania:

• W przypadku suchości błon śluzowych istnieje rozsądna podstawa do wypróbowania. Badanie Larmo 2010 dotyczące suchości oczu jest prawdziwym, randomizowanym, kontrolowanym dowodem i nawet jeśli efekt jest umiarkowany, to istnieje. Dla osób cierpiących na suchość oczu, skóry lub błony śluzowej jest to rozsądna opcja do kontrolowanego wypróbowania przez kilka miesięcy.
• W przypadku wskaźników metabolicznych nie oczekuj cudu. Dowody na cholesterol, triglicerydy i stan zapalny opierają się głównie na badaniu wycofanym z publikacji, a inne badanie nie wykazało korzyści. Nie kupuj omega-7 jako zamiennika leczenia zaburzeń lipidowych.
• Bezpieczeństwo jest ogólnie dobre. Omega-7 i olej z rokitnika są dobrze tolerowane. Częste skutki uboczne są łagodne, głównie lekki dyskomfort trawienny.
• Zwracaj uwagę na jakość produktu. Ponieważ "omega-7" to nazwa marketingowa, wybierz produkt, który deklaruje rzeczywisty procent kwasu palmitoleinowego, a nie tylko słowo kluczowe.

Pomimo dobrego bezpieczeństwa, istnieje kilka punktów ostrożności. Olej z rokitnika ma łagodne działanie rozrzedzające krew (nieznaczne spowolnienie krzepnięcia), dlatego osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna lub aspiryna w stałej dawce, lub osoby przygotowujące się do operacji, powinny skonsultować się z lekarzem przed przyjęciem. Ponadto kobiety w ciąży i karmiące piersią, osoby z przewlekłymi schorzeniami oraz wszyscy przyjmujący stałe leki powinni skonsultować się z lekarzem w sprawie odpowiedniej dawki. Suchość oczu lub przewlekła suchość mogą być objawem podstawowego stanu chorobowego (takiego jak choroba gruczołów, zespół Sjögrena lub efekt uboczny leku), dlatego uporczywa suchość wymaga diagnostyki medycznej, a nie tylko suplementu.

Co wynieść z badań?

1. Jeśli cierpisz na suchość oczu, skóry lub błony śluzowej, omega-7 jest wart wypróbowania. To jeden z niewielu obszarów, w którym istnieje randomizowany, kontrolowany dowód (Larmo 2010), nawet jeśli efekt jest umiarkowany. Wypróbuj przez kilka miesięcy i sprawdź, czy nastąpiła poprawa.
2. Nie kupuj omega-7 dla cholesterolu lub cukru. Dowody metaboliczne są słabe i kontrowersyjne. W przypadku lipidów we krwi, omega-3, dieta i aktywność fizyczna są sprawdzoną podstawą.
3. Zachowaj omega-3 jako podstawę. Omega-7 uzupełnia, a nie zastępuje. Najpierw upewnij się, że masz odpowiednie spożycie omega-3, a dopiero potem rozważ omega-7 w przypadku konkretnego problemu.
4. Wybierz przejrzysty produkt. Szukaj deklarowanej zawartości kwasu palmitoleinowego, najlepiej oleju z miąższu (pulp oil) rokitnika, który jest bogatszy w omega-7, lub oczyszczonego kwasu palmitoleinowego.
5. Jeśli suchość się utrzymuje, idź do lekarza. Przewlekła suchość może wskazywać na stan chorobowy, a suplement nie powinien zastępować diagnozy. Jeśli przyjmujesz leki rozrzedzające krew lub przygotowujesz się do operacji, skonsultuj się przed przyjęciem.

Dla tych, którzy chcą spróbować, można kupić omega-7 (olej z rokitnika) na iHerb w różnych preparatach i zawartościach. Aby sprawdzić, które suplementy są odpowiednie dla Twoich celów zdrowotnych, w tym zdrowia skóry i błon śluzowych, w zależności od wieku i stanu, możesz skorzystać z naszego osobistego testera suplementów, który ocenia każdy suplement według jakości dowodów.

Szeroka perspektywa

Omega-7 to doskonały przykład tego, co staramy się robić na tej stronie: oddzielić to, co badania naprawdę potwierdzają, od tego, co obiecuje marketing. Wokół omega-7 często promowany jest różowy obraz suplementu obniżającego cholesterol, zmniejszającego stan zapalny i poprawiającego metabolizm, ale gdy przyjrzymy się dowodom głębiej, okazuje się, że kierunek metaboliczny opiera się na badaniu wycofanym z publikacji, podczas gdy prawdziwa i udokumentowana korzyść leży w skromniejszym obszarze: suchości błon śluzowych.

Lekcja jest podwójna. Po pierwsze, omega-7 to rozsądny suplement niszowy: dla osób cierpiących na suchość oczu, skóry lub błony śluzowej istnieje rozsądna podstawa, aby go wypróbować, ze świadomością, że efekt jest umiarkowany, a nie dramatyczny. Po drugie, i co ważniejsze, żaden pojedynczy kwas tłuszczowy nie jest magiczny. Zdrowie skóry i tkanek, podobnie jak zdrowie serca i mózgu, buduje się z całego wzorca zbilansowanej diety, odpowiedniego nawodnienia, snu, ochrony przeciwsłonecznej i zarządzania stanem zapalnym, a omega-7 może być w tym składnikiem uzupełniającym, ale nie centralnym. I to jest właśnie perspektywa, którą utrzymujemy: oceniać każdy suplement według tego, co nauka naprawdę pokazuje, i szczerze mówić, kiedy suplement jest obiecujący, ale wczesny, jak omega-7, a kiedy jest tylko obietnicą.

Referencje:
Larmo PS. et al., Oral Sea Buckthorn Oil Attenuates Tear Film Osmolarity and Symptoms in Individuals with Dry Eye, The Journal of Nutrition, 2010;140(8):1462-1468 (DOI: 10.3945/jn.110.118901)
Bernstein AM. et al., Purified Palmitoleic Acid for the Reduction of High-Sensitivity C-Reactive Protein and Serum Lipids (WITHDRAWN), Journal of Clinical Lipidology, 2014;8(6):612-617 (DOI: 10.1016/j.jacl.2014.08.001)