Framingham Çalışması, 1948'de başlayan ve Massachusetts, Framingham kasabası sakinlerini ve daha sonra çocukları ile torunlarını takip eden tıbbi bir araştırmadır. 75+ yıl boyunca bize kalp hastalıkları, inme risk faktörleri ve son zamanlarda Alzheimer hakkında bildiğimiz çoğu şeyi vermiştir. Dr. Matthew Pase'nin ekibinin 2017'de yayınladığı iki çalışma, sabah ilk gazlı içeceğini içen herkesi ilgilendirmesi gereken bir bulgu sunuyor: Yüksek şekerli içecek tüketimi, daha düşük toplam beyin hacmi ve daha bozulmuş hafıza ile ilişkilendirildi.
İki Ayrı Çalışma, İki Tür Kanıt
İki çalışmayı birbirinden ayırmak önemlidir çünkü farklı şeyleri ve farklı araştırma tasarımlarıyla inceliyorlar. Bunları karıştırmak, yanıltıcı başlıklara yol açan yaygın bir hatadır.
Çalışma A: Beyin Hacmi ve Hafıza (Kesitsel)
İlk çalışma Alzheimer's & Dementia dergisinde yayınlandı (Pase ve ark., 2017). Bu bir kesitsel çalışmadır: tek bir zaman noktasındaki durumun anlık görüntüsü, yıllar boyunca takip veya gelecekteki risk hesaplaması yok. İçecek alışkanlıkları ile beyin ve hafıza ölçütleri arasındaki ilişkiyi inceledi:
- 4.276 katılımcı nöropsikolojik testler (hafıza ve biliş) için.
- 3.846 katılımcı beyin MRG taramasından geçti.
- Beslenme anketleri içecek tüketimini tahmin etmek için.
Kesitsel çalışmanın ana bulguları:
- Yüksek şekerli içecek tüketimi, daha düşük toplam beyin hacmi ile ilişkilendirildi. Fark, günde 1-2 içecek tüketenlerde yaklaşık 1,6 yıllık beyin yaşlanmasına, günde ikiden fazla içecek tüketenlerde ise yaklaşık 2,0 yıllık beyin yaşlanmasına eşdeğerdi.
- Epizodik hafıza testlerinde daha düşük performans şekerli içecek tüketenler arasında.
- Özellikle meyve suyu, daha düşük toplam beyin hacmi ve daha zayıf epizodik hafızaya ek olarak, özellikle hipokampusta (hafıza bölgesi) daha küçük bir hacimle ilişkilendirildi.
Bu kesitsel bir çalışma olduğu için bir ilişki gösterir, mutlaka nedensellik değil. İçeceğin düşük beyin hacmine neden olduğunu belirleyemez ve herhangi bir gelecekteki risk sağlamaz.
Çalışma B: Zaman İçinde İnme ve Demans (Prospektif Takip)
İkinci çalışma Stroke dergisinde yayınlandı (Pase ve ark., 2017). Bu, yaklaşık on yıllık bir prospektif takip çalışmasıdır ve bu süre zarfında kimin inme veya demans geliştirdiğini inceledi:
- 2.888 katılımcı 45 yaş üstü, inme incelemesi için.
- 1.484 katılımcı 60 yaş üstü, demans incelemesi için.
Ve işte şaşırtıcı bulgu, birçok kişinin hatırladığı başlığın tersi: İnme ve demans riskindeki artış, şekerli içecek tüketenlerde değil, yapay tatlandırıcılı içecekler ("diyet" / sıfır) tüketenlerde bulundu.
- Günlük yapay tatlandırıcılı içecek tüketimi, tüketmeyenlere kıyasla iskemik inme riskinde 2,96 kat artışla ilişkilendirildi.
- Aynı tüketim, Alzheimer tipi demans riskinde 2,89 kat artışla ilişkilendirildi.
- Şekerli içecekler bu prospektif çalışmada inme veya demans ile ilişkilendirilmedi.
Ancak veriler dikkatle okunmalıdır. Diyet içecekler ve demans arasındaki ilişki, araştırmacılar diyabet ve yüksek tansiyon gibi karıştırıcı faktörleri düzelttikten sonra zayıfladı. İlişkinin bir kısmı, metabolik sorunları olan kişilerin başlangıçta diyet içecekleri tercih etme eğilimini yansıtıyor olabilir. Bu gözlemsel bir ilişkidir, nedenselliğin kanıtı değildir.
Şekerli İçecek Nedir?
Kategori şunları içerir:
- Normal gazlı içecekler (kola, pepsi, sprite)
- Şekerli soğuk çay (Lipton, Snapple)
- Spor içecekleri (Gatorade, Powerade)
- Enerji içecekleri (normal porsiyonda Red Bull)
- Paketlenmiş meyve suları
- Şekerli kahve içecekleri / latte
- Kokteyller, tatlı şarap
Bir porsiyon = 250-330 ml. Günde iki bardak zaten "önemli bir tüketici" anlamına gelir.
Neden Özellikle İçecekler, Yiyeceklerdeki Şeker Değil?
Harika bir soru. Araştırmacılar ve geniş literatür, şekerli içeceklerle olan ilişki için birkaç olası açıklama sunuyor:
1. Hızlı Emilim
İçecekteki şeker dakikalar içinde emilir ve kan şekerinde keskin bir yükselmeye neden olur. Çiğnenen yiyeceklerdeki şeker daha yavaş emilir. Keskin sıçramalar, beyindeki küçük damarlar da dahil olmak üzere kan damarlarına zarar verebilir.
2. Doyurmaz
Sıvı kaloriler, katı yiyeceklerden gelen kaloriler gibi tokluk hissi yaratmaz. Şekerli içecek tüketen kişiler, bunu azaltılmış yemek yiyerek telafi etme eğiliminde değildir, bu nedenle toplam kalori ve metabolik yük artar.
3. AGE'ler (İleri Glikasyon Son Ürünleri)
Uzun süreli yüksek şeker seviyelerine maruz kalmak, literatürde hücresel hasar ve yaşlanma süreçleriyle ilişkilendirilen AGE bileşiklerinin oluşumunu teşvik eder. Yüksek sıvı şeker tüketimi bu süreci hızlandırabilir.
4. Hipokampus Özellikle Savunmasızdır
Hafıza bölgesi olan hipokampus, metabolik değişikliklere ve yüksek şeker seviyelerine karşı hassastır; bu, meyve suyunun neden özellikle bu bölgede daha küçük bir hacimle ilişkilendirildiğini açıklayabilir.
Pratik Çıkarımlar
Kanıtlar gözlemsel ve kesin olmamakla birlikte, bu çalışmalardan ve daha geniş literatürden elde edilen genel tablo, hem şekerli hem de yapay tatlandırıcılı olmak üzere her iki içecek türünün azaltılmasını desteklemektedir:
- Kademeli azaltma: Kolayı bir günde bırakmaya gerek yok. Kademeli bir düşüş, sürdürülebilirlik açısından daha kolaydır.
- Alternatiflerle değiştirme: Su, maden suyu, tatlandırıcısız aromalı sular, şekersiz çay, bitki çayları.
- Aşırıya kaçmadan: Ara sıra, özel bir günde şekerli bir içecek dramatik bir şey değildir. Öneri, düzenli günlük tüketime odaklanmıştır.
- Erken eğitim: İçme alışkanlıkları çocuklukta oluşur, bu nedenle küçük yaştan itibaren iyi alışkanlıklar kazandırmak faydalıdır.
Geniş Perspektif
Bu çalışmalar daha geniş bir eğilimin parçasıdır: Ne içtiğimizin ne yediğimiz kadar önemli olduğunun kabulü. On yıllar boyunca endüstri bizi meyve sularının "sağlıklı" olduğuna ve diyet içeceklerin risksiz bir seçim olduğuna ikna etmeyi başardı. Kanıtlar daha karmaşıktır: Meyve suyu daha düşük beyin hacmiyle ilişkilendirilirken, takip çalışmasında diyet içecekler daha yüksek inme ve demans riskiyle ilişkilendirildi.
İhtiyatlı alt satır: Su en güvenli seçim olmaya devam ediyor. Kalorisi, şekeri ve yapay tatlandırıcısı yoktur ve hiçbir çalışmada beyin hasarıyla ilişkilendirilmemiştir. Düşünülmesi gereken basit bir değişiklik varsa, o da şekerli veya yapay tatlandırıcılı bir içecekten suya geçiş olabilir.
Referanslar:
Pase MP ve ark., Şekerli içecek alımı ve toplumda preklinik Alzheimer hastalığı. Alzheimer's & Dementia, 2017
Pase MP ve ark., Şeker ve Yapay Tatlandırıcılı İçecekler ile İnme ve Demans Riski. Stroke, 2017
💬 Yorumlar (0)
Makaleye ilk yorum yapan siz olun.